Artikel: Masterclass Braziliaans voetbal

Vanuit Brazilië doet onze Hollandse reporter Camiel Kuiper regelmatig verslag over het Braziliaanse voetbal en alles wat daar om heen hangt. Namens Voetbalinfo.nl neemt hij je mee voor een kijkje in de voetbalcultuur van de organisator van het WK 2014. Hier deel 5: Masterclass Braziliaans voetbal.

Al een aantal keer hebben mensen me gevraagd van wanneer tot wanneer de Braziliaanse competitie loopt. Zodra iemand me dat vraagt, dan schenk ik nog even een glaasje in of pak er een stoel bij, daar volgt meestal een hele wirwar aan uitleg over. Voorafgaand aan het schrijven van deze column heb ik me als doel gesteld de lezer uit te leggen hoe de Braziliaanse competitie in zijn werking gaat. Goed om eerlijk te zijn, niet eens voor de lezer, maar meer voor mijzelf. Tijdens de diverse gesprekken over ‘de werking’ van de Braziliaanse voetbalcompetitie kwam ik erachter dat er geen touw aan vast te knopen is.

Zondag zat ik met wat Braziliaanse kennissen te barbecueën en bij te komen van de gatenkaas-verdediging van Ajax, die we even daarvoor hadden bekeken via ESPN. Een barbecue op zondag is voor Brazilianen wat naar de kerk gaan is voor Spakenburgers, een gewoonte. Lappen vlees, koude flessen bier, een hoop rook en op de achtergrond wat Braziliaanse dansklanken. En net als in ieder andere cultuur komt daar op een gegeven moment het onderwerp voetbal voorbij. Zo dus ook gisteren. Op een gegeven moment vroeg ik naar het hoe en wat van de Braziliaanse voetbalcompetitie. Nou ja, dat is allemaal niet zo moeilijk, werd me verteld.

Je hebt de volgende competities: De Brasileirão – dat is de nationale competitie georganiseerd door de CBF en bestaat uit 4 divisies: A,B,C en D, die ieder uit 20 teams bestaan en de Serie D bestaat uit 40 teams. De competitie loopt van mei tot en met december. Je hebt een systeem met degradanten en promovendi.

Goed, die hebben we gehad. Die kon ik nog volgen, maar dan gaat het mis. Antonio, mijn medesupporter van Corinthians uit São Paulo, ging mij de statencompetities uitleggen, welke momenteel lopen. Iedere staat in Brazilië heeft zijn eigen ‘zomer’ competitie. Zo bestaan er de Campeonato Paulista (São Paulo) en bijvoorbeeld Campeonato Amozonense (de Amazones) en dan nog tig anderen. Deze beginnen op diverse tijdstippen. De ene competitie is net begonnen de andere is al aan de 8e ronde bezig. Daarbij wordt iedere competitie door een eigen bond georganiseerd. Al deze bonden maken daarbij hun eigen competitie opzet en om het nog wat spannender te maken kunnen deze opzetten ook nog per jaar flink verschillen.

Een voorbeeld: de Campeonato Paulista (de oudste competitie van Brazilië, al sinds 1902) wordt gespeeld middels een competitie van 20 teams: de serie A1. Ieder team speelt negentien wedstrijden en komt zo ieder team één keer tegen. De beste acht teams gaan door naar de finale competitie, waarbij de nummer één tegen de nummer acht speelt. Zowel de kwartfinales als de halve finales bestaan uit één wedstrijd. Bij een gelijkspel wint het hoogst gekwalificeerde team. Terwijl ik dit schrijf duizelt het voor mijn ogen, wat een ongelijke strijd. Daarna strijden twee teams in een dubbele ontmoeting om de titel van het kampioenschap. Dan laat ik nog achterwege dat er dan weer kwalificaties zijn te behalen voor een bekercompetitie van de staat São Paulo, waarbij teams uit de stad São Paulo en Santos niet aan meedoen. Deze gehele uitleg heb ik via speurwerk op internet moeten achterhalen. Gisteren zijn we zover niet gekomen. Antonio had een geweldige vastloper en de brokken barbecuevlees vlogen om mijn oren bij een discussie tussen de mannen aan tafel.

In de staat Rio de Janeiro is het allemaal weer anders, legde mijn grote vriend Miguel mij uit. Zelf is hij een fan van Flamengo en hij ging mij uitleggen hoe die competitie werkt. Een twintig minuten later zat ik onder het bier en rijst en bonen, aangezien tijdens het eten en vooral het drinken de discussie weer oplaaide. Miguel was overtuigd dat de competitie ongeveer gelijk werkte aan die van São Paulo. Antonio, zwaar beneveld inmiddels, was er van overtuigd dat er alleen een competitie werd gespeeld zonder finaleplaatsen. Adriano kwam met het idee van 2e gespeelde competities. En Adriano, meer kerkganger dan voetbalfan, had gelijk, zo controleerde ik vandaag.

De competitie in Rio bestaat uit drie fases, waarbij Botafogo, Fluminense, Flamengo en Vasco da Gama automatisch geplaatst zijn. De andere teams hebben nog een aparte kwalificatie nodig om om aan de competitie te kunnen meedoen. De eerste fase, Taça (beker)Guanabara, is een competitie bestaande uit twee groepen van acht teams. De geplaatste teams worden gelijk verdeeld over de twee groepen. De teams spelen zeven wedstrijden en daarna gaan de beste twee teams door naar de halve finale. Daarna volgt een winnaar in de finale. Daarop gaat men weer vrolijk opnieuw aan de slag in een nieuwe competitie, genaamd Taça Rio. Hier spelen de teams van de Taça Guanabara-groepen allen één wedstrijd tegen de teams van de andere groep. Dus weer 7 wedstrijden, halve finales en een finale.
Goed, dan zijn we nog niet klaar en volgt er nog een tweetal wedstrijden tussen de winnaar van de Taça Guanabara en de Taça Rio. Degene die daar als winnaar uitkomt, mag zich kampioen van de staat Rio de Janeiro noemen.

Inmiddels staat het zweet op mijn voorhoofd en heb ik nog een aantal nationale bekers en regionale bekers te gaan. Dan hebben we natuurlijk nog de Zuid-Amerikaanse en naar verluidt ook nog de PAN-Amerikaanse competities en bekertoernooien, waarbij menig Braziliaans voetbalteam actief is.

Zijn er nog lezers die zich wagen aan een uitleg over de verschillende bekertoernooien in Brazilië? Be my guest en probeer het in een 100 woorden uit te leggen. Doe de barbecue aan, nou ja in Nederland wordt dat momenteel een kaasfonduetje, en ga het dan eens aan wat mensen uitleggen. Succes!

Camiel Kuiper